Силәбе башҡорттары ҡоролтайға йыйылды

Бәләбәйдә, беренчедән, гимназия- татар гимназиясе. татар балалары укый анда, татар районы. Икенчедән, "Рәхим итегез" хәзер төрле пичәтләргә, рәсми документларга тиңләшәме? туфта бу! аннары, шушы уку йортларында төрле белдерүләр, иглан такталары була. аларның нинди гаебе бар инде. башкортча язылырга? пичәт язылырга миөмкин ике телдә. килешәм, мәктәпнең рәсми стаусы күрсәтелгә язулар бирелергә мөмкин дәүләт телендә. Әмма ләкин "Рәхим итегез?" Абсурд бу! Бу турыда берәр әрмән мәктәбендә әйтеп карагыз, бәлкем берәр файдалы киңәш бирерләр.

Рэхим итегез - рэсми документ тугел, эммэ учреждениелар уззэре рэсми организациялар. Э унда ике дэулэт теле мотлак. 3-со телгэ дублировать итеу был осракта претензия тыузырырга тейеш тугел.
Бэлэбэйзэ, белеуемсэ, бер нисэ миллэт куплэп йэшэй. Шулай булгас, татар телендэ генэ языу шулай ук дорес тугел. Нисек булха ла, мэктэптэрзэ тэу сиратта дэулэт телендэ булырга тейеш языузар, шунан инде купселек миллэт телендэ.

...Киңәшегез өчен рәхмәт. Ләкин моны беркем дә эшләмәячәк. Әгәр халык үзе язып куя калса, монда әлбәттә җинаят исе килә башлаячак, ә хакимиятнең әлегә башы ике түгел: Мәҗит Гафури әйткәнчә, "Һәркемнең ашыйсы килә". Менә шул. Өченче тел өчен кемнәрдер эше белән хушлашачак. Ә төгәл мисалларны әйтмим, кызынып бераз тирә-яктагы районнардан, авыллардан сорашып каргыз, бәлкем сезгә мисаллар китерерләр, чөнки алар артык күп. Мәсәлән, Бәләбәй гимназиясендә генә дә, (Ялгышмасам), "Рәхим итегез" дигән лозунг өчен директорга шактый кыен ашарга туры килде. Татар милләтеннән булган бик күп талантлы җитәкчеләрнең ике тавыкка бер бодай бирә алмаган башкорт җитәкчеләренә алыштырылуына нәрсә әйтәсең? Әгәр башкортлар(башкортстан җитәкчелеге) татарларга вакытында ярдәм итсә, менә мондый каршылыклар булмас иде, һәм без уртак афәткә каршы бергәләп барыр идек. Онытма шуны. әгәр сезгә Рәсәй каршы килсә, безгә рәсәй дә, үз туганнарыбыз - башкортлар да икенче сорт итеп карый.
Һәм соңгысы: "Рәхим итегез "- бернинди офисиал документ түгел, шуңа күрә, закон буенча ул бер генә телдә- туган телендә генә язылырга тиештер минемчә, һәм башка төрле лозунглар да. Ә тыюга килгәндә, мин шуны әйтә алам, Республикабыз районнарының берсендә. Корылтайдан килгән бер ханым татар җурналларын идәнгә ыргытып йөргән: "Бу нинди самиздат" дип кычкыра- кычкыра. менә сиңа татар телен тыюның тагын бер мисалы. Моны күргән кешеләр әлегә исән. Яисә, Уфадан җибәрелгән кайбер акыллы башларның мәктәпләргә кереп "Сез татарлар түгел, сез башкортлар", дип ачыктан- ачык агитасия алып барулары...болары булган хәлләр.

был хакта конрет мисалдар килтереуенде hорар инем. Мин был мэсьэлэлэр менэн шоголлэнгэн кеше тугел. Белеуемсэ, тэу сиратта,элбиттэ, дэулэт телдэрендэ булырга тейеш текстар hэм урындагы телдэ дублировать итергэ - татар теленэме ул, сыуашмы, маримы. Дэулэт телдэрендэ язмай, тик урындагы телде генэ кулланган осракта гына ниндэйзер претензиялар белдерелэ. "Рэхим итегез" шигаре ул бит учреждениеларза гына кулланыла, унда башкортса язылыуын талап итеу урынлы. Э эргэhенэ татар телендэ язып куйыу претензия тыузырмайзыр.
Саллылагы башкорт мэктэбенэ беззекелэр шундай кэнэш биреэнен уз колагым менэн ишеткэйнем: башта дэулэт телдэрендэ алтакталар куйырга, э яндарына - башкорт телендэ куйыгыз тип. Йэгни, мэктэптэге ботен текстарзы 3 телдэ башкарырга.
Тимэк, беззэ лэ хэл шулайырак булырга тейешле.

нәрсә, "рәхим итегез" топонимик атама буламы, әллә, "Мәңге яшә Башкортстаным", "Синдә тудым, синдә үстем, синдәдер минем язмыш..." кебек лозунглар да топонимик атама була. син сны бәлкем администратсия башлыкларының башбаштаклыкларына кайтарып калдырырсың, эш шунда, әгәр администратсия башлыклары алай эшләмәсә, икенче көнне үк ул эшеннән оча. чөнки, дөресен генә әйткәндә, башлыкны халык сайламый, ул-югарыдагылар тарафыннан "сайлана". һәм менә бу басым, сез әйткән "Мари, сыуаш, удмурт, мордва "ларга караганда татарга ныграк ясала. шуннан соң әйт инде, халык ни өчен көннән көн башкорттан ераклашканын. җавап көтәм