Журналист Айзат Шәймәрдәнов әнә шундый сорау куйган. Автор мөселман дәүләтләренең Фәләстингә теләктәшлек күрсәтмәүләрен билгеләп уза. Бары тик Венесуэлла һәм Боливиянең генә Израил белән дипломатик мөнәсәбәтләрен өзүен әйтә. “Бу вакытта әле, гомумән, соңгы өч атнада мөселман дәүләтләре башлыклары бер тапкыр да очрашмаган иде һәм алар катнашында бернинди киңәшмә дә узмады”, ди яза Айзат Шәймәрдәнов.

Шимбә көн Иран Президенты Катар башкаласында киңәшмәдә катнашыр өчен сәфәр кылган була. Әмма Мисыр һәм Сөгүд Гәрәбстаны әлеге очрашуга бойкот белдерде, ди журналист.

Ислам диненең төп төшенчәсе булган – бердәмлекнең мөселманнар арасында сүздә генә калуы искәртелә. “Безнең гәҗит” хәбәрчесе Израил һәм Фәләстин арасында барган сугыш хәлләрен, мөселманның мөселманга ярдәм итмәвен татар тарихына да бәйләп аңлата.
Мөселман дәүләтләре Фәләстинне якларга ашыкмаса да, аның каравы, бөтен дөнья буйлап Фәләстин халкын яклап пикетлар узды.

Айзат Шәймәрдәнов 18 гыйнварда Казан шәһәренең Ирек мәйданында оештырылган пикет турында да хәбәр итә. “Биредә Кабан арты мәчете имам-хатыйбы Сәит Җәгъфар хәзрәт, Камал хәзрәт Әл-Зант, Нурулла мәчетеннән Фәрит хәзрәт, Кол Шәриф мәчете вәкиле Зөфәр хәзрәт кебек дин әһелләре белән бергә гади халык та Израилнең мәкеренә үз мөнәсәбәтен күрсәтте”, ди автор. Шул ук вакытта Шәймәрдәнов дин башлыкларының пикетка чакырылып та килмәүләрен дә язып уза.

Ник татарча язмыйлар?

Язма авторы Тәлгат Әхмәдишин Татарстанның милли республика була торып та шәһәрләрнең башка урыс шәһәрләреннән аерылып тормавын искә төшерә. Сәүдә фирмаларында бары тик урыс телендә генә рекаламалар элүен әйтә. Автор эшнең болай булуын әлеге сәүдә фирамаларының чит илнеке, Мәскәүнеке булуын яза. Тәлгат Әхмәдишин бу эшләрне татарның битарафлыгыннан һәм түрәләрнең кануннарны гамәлгә ашырмауларында күрә.

Автор шул ук вакытта татарларга үрнәк итеп төрекләрне китерә. Аларга чит җирдә дә мәҗбүр итү кирәкми, ана телләренә хөрмәт, аның белән горурлану каннарына сеңгән, дип искәртә автор. Хат язучы Әхмәдишин бөтен җирдә татарның түрә булуын да шәрехли. Татарны икенче сортлы халык итүдә аларның “уңышларыннан” күрә.

Илфат Фәйзрахмановка ачык хат

“Без Тукайлы милләт баласы” сзхтфәсендә КДУ профессоры Илдар Низамовның Илфат Фәйзрахмановка ачык хаты урын алган.
Газетның узган санында Элвира Фатыйхованың “Латин графикасы кемгә кирәк?” дигән язмасы басылган иде. Менә шул әңгәмәдә Илдар Низамов “Төкердек без төрекләргә” дигән. Әмма Низамов үзе мин ул фикерне әйтмәдем, дип белдерә. Бу хат уңаеннан Фатыйхова үзе дә җавап бирә. Журналист Илдар Низамов әлеге фикерне әйтеп ычкындырды дигән карашта кала.

Эльвира Фатыйхова дөреслек эзли

Журналист Фатыйхова “Күршеләр боевигы” мәкаләсендә язуынча, Питрәч районының Татар Казысы авылында ике күрше сугышып канга батышып беткән икән. Автор күршесе тарафыннан кыйналган Вәсилә апаны сырхауханәдә очрата. Аны күршесе 62 яшьлек Гыйльман абый кыйнаган икән. Бу вакыйга 31 декабрьдә була.

Автор язуынча, ирсез яшәүче Вәсилә апаның бакчасына күршеләре тирес түккән була. Тиресне исә авыл хакимияте башлыгыц Фаяз Кәримуллин ярдәмендә кире эттерә. Шуннан соң Гыйльман Вәсилә апаны сыер саварга әзерләнгән җиреннән канга батырып кыйный. Хокук сакчыларын чакырырга мәҗбүр булалар.

Гыйльман абыйның хатыны Бибисара сөйләвенчә, Гыйльман ике хатынның уртак ире булып чыга. Биредә автор Гыйльман абыйны ике хатынга өйләнүен әйтмәсә дә, Гыйльманның Вәсиләнең йорт эшләрен дә карап торуын яза. Бибисара апа исә Вәсиләнең апасы Дамира һәм аның малае үзләрен кыйнады дип сөйли.

Автор ахырдан Питрәч районы хокук саклаучыларына мөрәҗәгат итә. Аларга да дөреслекнең очына чыгу кыен икән. Гомумән алганда, гаеп атта да, тәртәдә дә...

190 рингта – 170 җиңү

Әлеге язма авторы Айзат Шәймәдрдәнов яшь боксчы Дилүс Фәтхуллин турында яза. Дилүснең ни рәвешле спортка килүе, көндәшенең беренче “ударыннан” соң нинди хисләр кичерүе ачыклана. Шул ук вакытта Шәймәрдәнов Фәтхуллинның дини карашлары белән дә кызыксына. “XXI гасыр, һичшиксез, Ислам дине гасыры, диләр. Бу спортта бик нык чагыла. Бигрәк тә дөньякүләм атаклы боксчылар (Мөхәммәд Гали, Майк Тайсон һ.б. — А.Ш.) иман китерде. Син дингә ничек карыйсың?”, дип сорый автор әңгәмәдәшеннән. Спорт кандидаты исә леге боксчылар белән бер өммәттән булуым белән горурланам, тик вакыт кысан булганлыктан, мөһим дини йолаларны гына үти алам. Һичюгы, гаетләрне калдырмыйм!, дип җавап бирә.

Мәчетләр эшмәкәрләрдән ярдәм көтә

“Иманга юл” сәхифәсендә имам-хатыйб Фәнил Салиховның “Иглек кылырга соң түгел” дигән хаты урын алган. Биредә бүгенге көндә мәчетләрнең матди яктан авыр хәлдә булулары тасвирлана. Минзәлә районы Усай авылы мулласы авыл эшмәкәрләрен, инвесторларын мәчетләргә ярдәм итәргә чакыра. Әлеге язманы укыгач дәүләт тарафыннан дин өчен акча бирелмәве дә аңлашыла.

Арулармысез?

Керәшен татарларына багышланган сәхифәдә ике язма – Саша Долгановның “Керәшеннәрдә яңа “җондыз”лар атылды һәм Замирә Сәмигуллинаның “Искә алып килгәнегез өчен рәхмәт “ язмалары урын алган. Саша Долганов мәкаләсендә сүз яңа гына булып узган керәшен яшләренең “Туым җондызы” фестивале турында бара. Икенче язма бетеп баручы керәшен авылы турында.

“Безнең гәҗиттә” “Азатлык”

“Азатлык” радиосы материаллары арасыннан Уфадан Мөнир Вафин, Гадел Галәметдин, Сембердән Әхтәм Ибраһим, Чаллыдан Гафиулла Газиз хәбәрләре урын алган. Гадел Галәметдинның “Интернеттан “Яңа гасыр” ны карап буламы?” язмасында Финляндиядә яшәүче татарларның татарча “Яңа гасыр” каналы карый алмаулары хәбәр ителә. Гафиулла Газиз язмасында Милли Мәҗлес җыелышыннан соң эзәрлекләүләргә дучар булганнарны яклап, Чаллы татар иҗтимагый үзәгенең пикет уздыруы әйтелә.

Бәйрәмова Шәймиевка хат язган

Милли Мәҗлес турында татар газетлары арасында беренчеләрдән булып “Безнең гәҗит” газетасы (14 гыйнвар көне чыккан) хәбәр итте. Башка газетлар исә Милли Мәҗлес эшчәнлеге турыда язарга ашыкмый әле. “Безнең гәҗит”тә Милли мәҗлес рәисе, язучы Фәүзия Бәйрәмованың Татарстан президентына татар хәрәкәте активистларын тентүгә карата ризасызлык белдереп хат юллавы әйтелгән. Хат авторы президентка Татарстанга соңгы елларда басым артуына, татар халкының хокуклары кысылуга юнәлткән икән. Фәүзия Бәйрәмова Милли мәҗлескә милләтара низаг чыгару турындагы гаепләүләрне махсус оештырылган эш дип атый һәм моны хурлык, дип бәяли диелгән “Соңгы сәгатьтә” сәхифәсендә.

Президент китә, китми...

Татарстанда милли хәрәкәт баш калкытырга тырышкан чорда Башкортстанда вәзгыят алышынырга тора. Кыска хәбәрдән күренгәнчә, Мәскәү Башкортстан президентына “сәламәтлеген” сәбәп итеп китү турында гариза язарга тәкдим иткән икән.

“Рәсми булмаган мәгълүматларга ышансаң, Башкортстанда президентлыкка намзәтләр исемлеге Мәскәү Кремленә тапшырылган инде”, диелгән “Президент китә, китми...” хәбәрендә.

1993 елдан бирле Башкортстан башлыгы булган Мортаза Рәхимов урынын республика кешесе алырга мөмкинлеге турында да фаразлар китерелгән. “Русия президентының Идел буе федераль бүлгесендәге вәкиле бу урынга 3 намзәт тәкъдим иткән: милләттәшебез, инде бер тапкыр кандидат булып сайлауларда катнашып караган, “Лукойл”ның элекке беренче вице-президенты Ралиф Сафин, Башкортстаннан сенатор Рудик Искужин һәм өченче кандидат – “Тройка диалог” инвестиция компаниясе мөдирләр шурасы рәисе Анрей Шаранов”, дип хәбәр итә “Безнең гәҗит”.

Латин графикасы кемгә кирәк?

Гыйнвар башында татар халкының латин язуыннан кирилга күчүенә 70 ел тулды. Әлеге мәсьәлә узган гасырның 90 еллар ахырыннан бирле онытылса да, татарлар арасында латин графикасына күчү турында хыялланучылар булуын Эльвира Фатыйхова ачыкланган. Шуныйларның берсе КДУ профессоры Илдар Низамов. Журналист язмасын студент һәм Илдар Низамов арасында барган бәхәс-әңгәмә рәвешендә тәкъдим итә.

“Менә теләсә-кайсы укучыны алып килеп утырт бирегә. Ул бит авыл сүзен вагон дигәндәге “в” белән укыячак. Ә диктант язганда укытучы [awыл] дип әйтсә, “аул” дип хата белән язачак. Ә латин графикасына күчсәк, укучы дөрес әйтә, дөрес яза беләчәк. Бу үзебез өчен үк уңайлы”, дигән Илдар Низамов.
Эльвира Фатыйхова латин гафикасы турында татар стуентларыннан да сораштырган. Әмма алар Илдар Низамов кебек латинга күчүдән файда күрми. Киресенчә, моның зыянлы гамәл булуын искәртүчеләр дә табылган. Мәсәлән, КДУ студенты Лилия: “Шул гына җитмәгән иде. Татар матбугаты юкка чыксын дисең мәллә?”, дип җавап биргән.

Америкада урыслар нәрсә ашый?

Журналист Лилия Заһидуллина Америкада булып кайткан. Сер түгел бүгенге көндә Америкада американ милләте генә булу Русиянең күңеленә хуш килә. Әмма океан артында да бер милләт кенә яшәмәгәнлеген җиткерә автор. Төрле милләтләр өчен аерым кибетләр дә бар икән. “Без яшәгән Киссимми шәһәрендә дә “Русский” дигән кибет бар иде”, ди автор. Әмма автор урыс кибетен Русиядәге райпо кибетенә ошата. Кыскасы, Лилия Заһидуллина урыс халкының кайда да урыс булып калуын искәртә. Хәтта сатучылары да американнар кебек елмаеп тормый, дигән автор.

“Ватан”мы, әллә “Ватам”мы?

Әлеге язма авторы Нургалим Кормаш Русия дәүләтенең ватанпарвәре булып буламы дигән сорауга җавап эзли. Әмма ул “булып булмый” дигән нәтиҗәгә килә. Кормаш Русиянең канунсызлык иле булуын, булганнарының да кәгазь битендә саргаерга калуын яза. Милли төбәк компонентын бетерү турында да ачынып яза. Шул ук вакытта социаль тормыш хәлләренә туктала. 7 яшьлек балаларның җәмәгать транспортында акча түләвен тискәре күренеш дип бәяли. Нургалим Харисов Татарстан байлыгының 74% Мәскәүгә агуына да басым ясый. Татарстан халкын исә “савым сыерлар”ы белән чагыштыра.

“Әллә соң, минәйтәм, “Ватан” төшенчәсен “Ватам” белән алыштырырга микән?”, дип тәмамлаган язмасын Нургалим Харисов.

Түбән Ордыда үгез хикмәтләре

Зөлфия Фәйзрахманова ире “Безнең гәҗит” хуҗасы Илфат Фәйзрахманов белән туган авылларында концертта катнашулары турында яза.

“5 гаилә 2 сәгатьлек күңелле тамаша-концерт белән кинәндерде авылдашларын, кайткан кунакларны. “Үгез елы хикмәтләре” дип аталган кичәне карарга күрше авыллардан да килгәннәр иде”, ди Арча районы Түбән Оры авылының Сыер урамы килене Зөлфия Фәйзрахманова.

Авыл тамашасында Зөлфия Фәйхрахманова җыр башкарган, ә Илфат Фәйзрахмановның исерек булып җырлавы авыл халыкы өчен яңалык булган икән.

“Иманга юл”

Бу сәхифәдә Гөлназ Гарәфетдинованың “Ничек намазга бастым” дигән язмасы урын алган.
Бер дәрестә генә намаз укырга өйрәнеп буламы? Бу сорауга җавапны Казаннан хат язучы Гарәфетдинова тапкан. Гомумән алганда, Гөлназ Гарәфетдинова иң башта Аллаһны танырга кирәклеген әйтә. Ахырдан исә башкаларга да мәчеткә барырга киңәш бирә.

“Безнең гәҗит”не кайларда укыйлар?

Милләт, сәясәт, дин, мәгариф темаларына багышланган әлеге язмаларны Татарстан, Башкортстан республикаларында гына укып калмыйлар. “Безнең гәҗит”не меңгә якын укучы Мәскәү шәһәре һәм Мәскәү өлкәсе, Ленинград, Воронеж, Тверь, Түбән Новгород, Тула, Төмән, Томски, Белгород, Киров, Пермь, Пенза, Свердловски, Смоленски, Саратов, Самар, Оренбур, Чиләбе, Курган, Ульяновски, Волгоград, Әстерхан, Кемерово, Амур, Ставрополь, Красноярски, Байкал аръягы, Приморски өлкәләре, Башкортстан, Мари Иле, Бурят, Чуаш, Удмурт, Карачай-Чиркәс, Коми, Саха (Якут) республикалары, Ямал-Ненец, Ханты-Мансы бүлгесе шәһәрләре һәм авылларында да алдыралар дип хәбәр итә редакция.

2009 елда “Безнең гәҗит”нең беренче саны дөнья күрде. Яңа елдан әлеге басма Татарстанда гына түгел, Русиянең күп төбәкләрендә таралачак. Газетаның баш мөхәррире Илфат Файзрахманов сүзләренчә, хыялланган 20 мең чиген узганнар.

Газетаның беренче битләрендә “Азатлык” хәбәрчеләренең язмалары урын алган. Алар арасында “Сталин Арчага кайтты”, “Казан каласы – таш кала...”, “Лаеш шулпасы” көннәре җитте”, “Герман сугышы әсирләре Казанга кайтты”, “Бала төшерүгә атакай рөхсәте кирәк” һәм башкалар басылган.

“Милли матбугат аша милли аңга” исемдәге мәкалә “Без Тукайлы милләт баласы” дигән биттә урын алган. Мәкаләдә Сведлау өлкәсенең “Саф чишмә” газетасы баш мөхәррире Фәвия Сафиуллина өлкәдә чыгучы татар массакүләм мәгълумат чаралары эшчәнлеге турында яза.

“Свердловск өлкәсендә хәзерге вакытта атна саен өлкә татар милли-мәдәни автономиясе тарафыннан татар телендә “Минем илем”, рус телендә “Ислам сегодня” исемле ярты сәгатьлек телевизион тапшыру чыга. Шулай ук Ислам темасына багышланган рус телендә тагын бер “Истина” дигән тапшыру әзерләнә, анысы дин әһелләре ярдәме белән гамәлгә ашырыла. Милли матбугат чараларына килгәндә, игелекле татар егетләренең бергә җыелып бер карарга килүе нәтиҗәсендә, 2002 елның март аеннан бирле Свердловск өлкәсендә “Саф чишмә” дигән татар газетасы чыга.

Әмма еллар узган саен, җирле милли массакүләм мәгълүмат чараларына таләп арта. Татарны татар рухында тәрбияләү, милли горурлыкны саклау өчен, ул чараларның үткенрәк, әрсезрәк, кыюрак булуы, бер-берсе белән бер җепкә үрелеп, уртак максатка – халкыбызны саклап калуга юнәлтелгән булулары зарур! Алга барабыз дип мактанып, матур сүзләр сөйләп, матур җырлар җырлап кына түгел, профессиональ рәвештә, мавыктыргыч итеп халык игътибарын көнүзәк мәсьәләләргә юнәлтә белү кирәк.
Үзәк каналлардан бөтен илгә күрсәтелә торган шикле эчтәлекле бихисап телевизион тапшырулар, сәяси шоулар карап “тәрбияләнгән” татарны үз милләтеннән читләштермәслек итеп эшләү өчен, нинди зур җаваплылык ята милли массакүләм мәгълүмат чаралары өстендә!”, дип яза автор.

Басманың “Ахырзаман галәмәтләре” сәхифәсендә кешене йорт-җирсез калдырган сәбәпләрләрнең берсе турында язылган. Әгәр дә берәүләр үз гаепләре белән урамда калса, икенчеләренә башкалар “ярдәм” итә. Мондый “ярдәм” кулы сузучылар бик күпләрне сукбайлар рәтенә китерә. Наил Вахитовның күчемсез милек агентлыкларыннан һәм “кара риэлторлар”дан зарар күрүчеләр турындагы мәкаләсе “Сукбайлар йөри төркем-төркем...” дип атала.

Газетаның керәшен татарлары өчен махсус ачылган “Арулармысез” дип аталган сәхифәдә Раштуа бәйрәме уңаеннан, Казан керәшен җыены чиркәве побы Павел әтей Павлов котлаулары да урын алган. Зәй районы Югары Баграҗ авылында яшәүче Роза Меньшекова керәшен татарларының сагынып искә алырга калган туй йоласын тәфсилләп язган.

Быел милади белән һиҗри календареның Яңа еллары бер вакыттарак. 29 декабрьдә мөселманнар һиҗри буенча 1430-нчы Яңа елын билгеләп үтте. Аннан икенче Яңа ел. Соңгысы мөселман халкы өчен ят булса да, Аллаһы Тәгалә бәйрәм арты белән бергә икенче сынавын җибәреп тора. Спиртлы эчемлекләрнең кулланышы киң колач җәеп, зәгыйфь иманлыларны, денсезләрне басып торган җиреннән егып ташлау чорына башлангыч бу. Ныклы иманлылар гына дөньялыктагы “тотып кую” шаукымнан котыла ала. Басманың “Иманга юл” битендә Сөләйман мәчете имамы Тимергали хәзрәт Юлдашев белән урын алган әңгәмә хәрәм эчемлекләр турында. Ул “Адәм баласы, аракы эчсәң, миллионлаган ел тәмуг утында яначаксың!” дип атала.